НАҚШ ВА АҲАМИЯТИ 9 МАЙ — РӮЗИ ҒАЛАБА ДАР ТАЪРИХИ ХАЛҚИ ТОҶИКИСТОН

Имрӯз мо дар остонаи як санаи бузурги таърихӣ — Рӯзи Ғалаба қарор дорем, ки он ҳамчун рамзи шуҷоат, матонат ва фидокории халқҳо дар роҳи ҳифзи Ватан ва озодии инсоният дар саҳифаҳои таърих бо ҳарфҳои заррин сабт гардидааст.Рӯзи 9 май барои тамоми инсоният, аз ҷумла мардуми шарафманди Тоҷикистон, санаи муқаддас ва фаромӯшнашаванда мебошад. Зеро маҳз дар ҳамин рӯз ҷанги ҷаҳонӣ бо пирӯзии қувваҳои некӣ бар неруҳои бадӣ анҷом ёфт ва ҷаҳон аз хатари фашизм раҳо гардид.Мо бо эҳсоси ифтихор ва сарфарозӣ аз саҳми арзандаи фарзандони Тоҷикистон дар ин Ғалабаи бузург ёдовар мешавем. Зиёда аз садҳо ҳазор нафар аз фарзандони далеру шуҷои миллати тоҷик дар майдонҳои ҷанг иштирок намуда, барои ҳифзи Ватан ва озодии башарият ҷоннисорӣ карданд. Қисми зиёди онҳо ба Ватан барнагаштанд, вале номи некашон дар қалби мардум абадан зинда хоҳад монд.
Ҷанги Бузурги Ватанӣ, ки солҳои 1941–1945 идома ёфт, қисми муҳими ҷанги ҷаҳони ба ҳисоб меравад. Ин ҷанг дар натиҷаи сиёсати таҷовузкоронаи Олмони фашистӣ, ки роҳбараш Адольф Гитлер буд, сар зад. Ҳадафи асосии ин сиёсати душманона на танҳо забти ҳудудҳо, балки нест кардани арзишҳои инсонӣ ва фарҳангии халқҳои дигар буд. Фашизм ҳамчун як идеологияи хатарнок ҳуқуқу озодиҳои инсонро поймол намуда, ҷаҳонро ба як фоҷиаи бузург овард.Оғози ҷанг 22 июни соли 1941 барои тамоми халқҳои Иттиҳоди Шӯравӣ як зарбаи ногаҳонӣ буд. Дар рӯзҳои аввал нерӯҳои душман ба пешравиҳои назаррас ноил шуданд, аммо рӯҳи шикастнопазири халқҳо, аз ҷумла мардуми тоҷик, имкон надод, ки душман ба ҳадафҳои худ расад. Муҳорибаҳои калидӣ, аз қабили муҳофизати Москва, муҳорибаи Сталинград ва баъдан муҳорибаи Курск, дар таърихи ҷанг нуқтаҳои гардишӣ гардиданд. Маҳз дар ин муҳорибаҳо Артиши Сурх тавонист ташаббусро ба даст гирифта, ба пешравии душман хотима бахшад.Ҷанги Бузурги Ватанӣ бо талафоти бузурги инсонӣ ва моддӣ анҷом ёфт. Миллионҳо нафар ҷони худро аз даст доданд, оилаҳои зиёде азизони худро гум карданд, шаҳрҳо ба харобазор табдил ёфтанд. Ин фоҷиа нишон медиҳад, ки ҷанг чӣ қадар харобиовар буда, сулҳ то чӣ андоза арзиши олӣ дорад. Аз ин рӯ, пос доштани сулҳ ва субот яке аз вазифаҳои асосии ҳар як ҷомеа мебошад.Саҳми халқи тоҷик дар Ғалаба назаррас ва фаромӯшнашаванда аст. Аз Тоҷикистон зиёда аз 300 ҳазор нафар ба фронт сафарбар гардиданд. Онҳо дар шароити бисёр вазнин, дар сардиҳо, гуруснагӣ ва муҳорибаҳои шадид ҷангиданд. Шуҷоати онҳо дар таърих сабт гардида, барои наслҳои оянда намунаи ибрат мебошад. Қаҳрамонони тоҷик, аз ҷумла Туйчӣ Эрҷигитов ва Домулло Азизов, бо ҷасорат ва фидокории худ номбардори миллат гардиданд.Дар баробари ин, саҳми ақибгоҳ низ бениҳоят муҳим буд. Занон, кӯдакон ва пиронсолон дар корхонаҳо, саҳроҳо ва муассисаҳои гуногун шабонарӯзӣ меҳнат мекарданд. Онҳо фронтро бо ғизо, либос ва лавозимоти зарурӣ таъмин менамуданд. Ин заҳмати фидокорона нишон медиҳад, ки Ғалаба танҳо натиҷаи ҷанг дар фронт набуда, балки самараи меҳнати тамоми мардум буд.Рӯзи Ғалаба имрӯз аҳамияти бузурги тарбиявӣ дорад. Он дар дили ҷавонон ҳисси ватандӯстӣ, ифтихор аз гузашта ва эҳтиром ба таърихро бедор мекунад. Ҷавонон бо омӯзиши таърихи ҷанг мефаҳманд, ки сулҳ чӣ қадар арзишманд аст ва барои нигоҳ доштани он бояд талош намоянд. Ин махсусан барои донишҷӯёни Академияи Вазорати корҳои дохилӣ муҳим мебошад, зеро онҳо дар оянда ҳифзи амният ва тартиботи ҷомеаро ба ӯҳда хоҳанд дошт.Дар замони муосир, ки ҷаҳон бо таҳдидҳои гуногун рӯ ба рӯст, аҳамияти таҷрибаи таърихӣ боз ҳам бештар мегардад. Терроризм, экстремизм ва дигар зуҳуроти номатлуб метавонанд ба суботи ҷомеа таҳдид намоянд. Омӯзиши таҷрибаи Ҷанги Бузурги Ватанӣ ба ҷавонон ва кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ имкон медиҳад, ки бо чунин таҳдидҳо мубориза баранд ва сулҳу суботро ҳифз намоянд.Ғалаба бар фашизм ба тағйироти ҷиддии сиёсӣ ва иҷтимоӣ овард. Пас аз анҷоми ҷанг низоми ҷаҳонӣ тағйир ёфт, ташкилотҳои байналмилалӣ барои ҳифзи сулҳ таъсис дода шуданд ва давлатҳо ба ҳамкории бештар рӯ оварданд. Ин раванд нишон медиҳад, ки ҷомеаи ҷаҳонӣ аз таҷрибаи талхи ҷанг сабақ гирифтааст.Имрӯз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Рӯзи Ғалаба бо эҳтироми хоса таҷлил мегардад. Маросимҳои ёдбуд, гузоштани гулчанбарҳо, вохӯриҳо бо иштирокчиёни ҷанг ва дигар чорабиниҳо ба пос доштани хотираи қаҳрамонон равона шудаанд. Ин анъанаҳо на танҳо хотираи таърихиро зинда нигоҳ медоранд, балки ба тарбияи насли ҷавон низ таъсири мусбат мерасонанд.Сиёсати сулҳпарваронаи Тоҷикистон, ки имрӯз амалӣ мегардад, ба таҷрибаи таърихӣ такя мекунад. Давлат барои таҳкими ваҳдати миллӣ, суботи сиёсӣ ва рушди устувор талош менамояд. Ваҳдат ва ҳамдигарфаҳмӣ асоси пешрафти ҷомеа мебошанд ва таҷрибаи ҷанг нишон дод, ки бе онҳо рушди устувор имконнопазир аст.Ҳамзамон, бояд қайд намуд, ки омӯзиши таърихи Ҷанги Бузурги Ватанӣ на танҳо барои донистани гузашта, балки барои сохтани ояндаи беҳтар аҳамият дорад. Ҷавонон бояд дарк намоянд, ки сулҳ ва оромӣ ба осонӣ ба даст наомадааст ва барои нигоҳ доштани он масъулияти баланд лозим аст. Ҳар як шаҳрванд бояд ҳисси масъулиятшиносӣ ва ватандӯстиро дар худ инкишоф диҳад.Илова бар ин, Рӯзи Ғалаба ҳамчун рамзи иттиҳоди халқҳо хизмат мекунад. Дар солҳои ҷанг намояндагони миллатҳои гуногун якҷо бар зидди душман мубориза бурданд. Ин иттиҳод нишон дод, ки танҳо бо ҳамбастагӣ метавон ба муваффақият ноил шуд. Ин сабақ барои ҷаҳони имрӯз низ аҳамияти калон дорад.Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди босуръати технология, арзишҳои маънавӣ бояд дар маркази таваҷҷуҳ қарор гиранд. Рӯзи Ғалаба ба мо ёдрас мекунад, ки инсоният бояд ҳамеша барои сулҳ, адолат ва ҳамдигарфаҳмӣ талош намояд. Ин арзишҳо барои пойдории ҷомеа ва рушди устувори он муҳим мебошанд.
Дар ҷамъбасти баррасии мавзӯи нақш ва аҳамияти 9 май — Рӯзи Ғалаба метавон таъкид намуд, ки ин сана яке аз муҳимтарин ва муқаддастарин рӯзҳои таърихи башарият ба ҳисоб меравад. Рӯзи Ғалаба на танҳо анҷоми ҷанги ҷаҳони ва шикасти фашизмро таҷассум менамояд, балки рамзи пирӯзии адолат бар зулм, инсонгароӣ бар ваҳшоният ва сулҳ бар ҷанг мебошад. Ин рӯз ҳамчун ёдгории ҷовидона аз шуҷоат, матонат ва фидокории миллионҳо одамон дар хотираи таърих боқӣ мондааст.Таҳлили воқеаҳои таърихӣ нишон медиҳад, ки ҷанги мазкур яке аз фоҷиабортарин саҳифаҳои таърихи инсоният буда, ба ҳаёти миллионҳо одамон таъсири манфӣ расонидааст. Аммо маҳз ҳамин ҷанг сабаби муттаҳидшавии халқҳо гардида, нишон дод, ки дар муқобили хатари умумӣ инсоният метавонад бо ҳамбастагӣ ва иродаи қавӣ истодагарӣ намояд. Ин таҷрибаи таърихӣ барои ҷаҳони муосир низ аҳамияти хос дошта, ба мо меомӯзонад, ки танҳо бо роҳи иттиҳод ва ҳамдигарфаҳмӣ метавон сулҳу суботро ҳифз намуд.Дар маҷмӯъ, метавон гуфт, ки Рӯзи 9 май — Рӯзи Ғалаба на танҳо як санаи таърихӣ, балки мактаби бузурги ҳаёт, манбаи илҳом ва рамзи пойдории арзишҳои инсонӣ мебошад. Пос доштани хотираи қаҳрамонон, гиромидошти хизматҳои онҳо ва омӯзиши сабақҳои таърих вазифаи муқаддаси ҳар як шахси худогоҳ ва ватандӯст мебошад.
Курсанти курси 2 факултети 6 Академияи ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон милитсияи қаторӣ Алиев К